Shprehja e zemërimit në momentin e irritimit duket intuitive: besojmë se duke e shprehur ndjenjen ‘‘çlirohemi’’ dhe parandalojmë një shpërthim të brendshëm. Por kjo metaforë nuk mbështetet nga provat, sipas një rishikimi meta-analitik të publikuar në 2024.
Gjetjet kryesore
Studimi i Universitetit Shtetëror të Ohajos përmbledh 154 studime mbi zemërimin dhe gjeti pak prova që shfryrja e zemërimit të jetë efektive; në disa raste, ajo madje mund të rrisë zemërimin. Autori kryesor, Brad Bushman, tha: “Besoj se është shumë e rëndësishme të thyejmë mitin se nëse jeni të zemëruar, duhet ‘të shfryni’, të nxirrni gjithçka nga kraharori.” Ai shtoi se ideja e katarsisit nuk ka mbështetje shkencore.
Çfarë nuk ndihmon
Shfryrja në formën e shpërthimeve verbale apo aktiviteteve të forta fizike shpesh përtej reflektimit nuk qetëson menjëherë. Edhe pse aktivitetet fizike kanë përfitime shëndetësore, ato mund të rrisin ngacmimin fiziologjik në moment dhe kështu të jenë kundërproduktive për uljen e zemërimit.
Çfarë funksionon
Rishikimi përfshiu 10.189 pjesëmarrës nga grupe të ndryshme dhe mbështet idenë se çelësi për të ulur zemërimin është zvogëlimi i ngacmimit fiziologjik. Bushman thekson se për të ulur zemërimin është më mirë të angazhoheni në aktivitete që ulin nivelin e ngacmimit, dhe se vrapimi mund të rrisë këtë ngacmim.
Autorja e parë, Sophie Kjervik, shpjegoi se studimi u frymëzua edhe nga popullariteti i “dhomave të zemërimit”, ku njerëzit shpresojnë të çlirojnë nervozizmin duke thyer sende. Ajo tha: “Desha të zbuloja të gjithë teorinë e shfryrjes së zemërimit si mënyrë përballjeje”, dhe se ulja e ngacmimit, sidomos atij fiziologjik, është thelbësore.
Rruga teorike dhe praktikat që ndihmojnë
Ekipi e bazoi rishikimin në teorinë dypërbërëse Schachter–Singer, që përshkruan emocionet si përbërje fizike dhe kognitive. Rishikimi krahasoi aktivitete që rrisin ngacmimin (p.sh. boks, çiklizëm, vrapim) me teknika që e ulin atë (frymëmarrje diafragmale, meditim, joga, relaksim progresiv të muskujve). Kjervik vuri në dukje se relaksimi progresiv dhe teknikat e thjeshta të relaksimit mund të jenë po aq efektive sa meditimi, dhe se edhe joga, megjithëse ndonjëherë stimuluese, ndihmon qetësimin dhe fokusimin në frymëmarrje.
Rekomandimi i studiuesve
Në vend që të përpiqeni të shprehni zemërimin për të ndjerë lehtësim menjëherë, studiuesit rekomandojnë të ulet “temperatura” duke përdorur teknika që reduktojnë ngacmimin fiziologjik. Teknikat e njohura për uljen e stresit mund t’i heqin zemërimit karburantin e tij fiziologjik.
Raportohet nga Science Alert; përcjell Telegrafi.
